Co to właściwie jest rysunek satyryczny? Dla kogoś, kto nigdy się nad tym nie zastanawiał, odpowiedź wcale nie musi być oczywista. Przekonałem się o tym podczas rozmowy o wystawie moich rysunków, kiedy usłyszałem pytanie, którego jako rysownik satyryczny zupełnie się nie spodziewałem.
Proste pytanie
Wyobraź sobie taką sytuację: słynny piłkarz Robert Lewandowski idzie na rozmowę do nowego klubu, w którym ma grać. Uzgodnić wynagrodzenie, zasady współpracy… Niestety osoba, z którą jest umówiony nie rozumie o czym on mówi, w końcu pyta: – Przepraszam, ale ja się nie znam. Proszę powiedzieć, co to jest ta piłka nożna?
Przesadziłem z przykładem? To może inny. Na rozmowę kwalifikacyjną przychodzi kominiarz, a ten, kto chce go zatrudnić, mówi: – Proszę powiedzieć, czym właściwie zajmuje się kominiarz?
Rysunki w czasopiśmie polonijnym
Jeśli nadal uważasz, że takie sytuacje nie miały prawa się wydarzyć w rzeczywistości, opowiem ci moją prawdziwą historię.
Od miesięcy współpracowałem z pismem polonijnym, ukazującym się daleko od Polski. Moje rysunki podobały się, więc drukowano je w każdym numerze. Wkrótce ktoś wpadł na pomysł, żeby zorganizować moją wystawę i zaprosić artystę z Polski.
Rozmowa o wystawie rysunku satyrycznego
Nadarzyła się okazja do bezpośrednich rozmów i uzgodnień, bo ważna osoba z organizacji polonijnej miała przylecieć do Warszawy.
W uzgodnionym miejscu i czasie, w warszawskiej kawiarni spotkałem się ze starszą panią, która od lat nie była w Polsce. Liczyłem na konkretną rozmowę: powierzchnia sali, ile potrzeba rysunków i jakiego formatu, na jaki termin.
Zaczęliśmy rozmowę, a w którymś momencie ona mówi:
– Czyli jest pan artystą i tworzy rysunki satyryczne? A co to takiego?
Hm, jak odpowiedzieć na takie pytanie osobie, która podobno w tym temacie jest całkiem zielona? Przecież nie liczy na wykład z historii karykatury, lecz na proste, żołnierskie wyjaśnienie, które do niej przemówi.
Zamiast wykładu – Andrzej Mleczko
Przypomnienie, że moje rysunki drukuje czasopismo mogłoby wydać się niegrzeczne, bo przecież musiała je widzieć, poza tym (chyba) wiedziała, jaki jest powód naszego spotkania. Wtedy wpadłem na taki pomysł:
– Czy słyszała pani nazwisko Andrzej Mleczko?
– A tak, chyba coś kojarzę.
– No to właśnie mniej więcej takie rysunki tworzę jako rysownik satyryczny.
Nie wiem czy było to obrazowe i przemawiało do wyobraźni laika, ale nikt wcześniej nie zadawał mi takiego pytania. Osoby, z którymi zawsze rozmawiałem, nie miały takiego dylematu, a ja nie czułem się na siłach sięgać do głębin umysłu i świadomości, aby wymyślić bardziej sensowną odpowiedź.
Na szczęście rozmówczyni sprawiała wrażenie, że rozumiała odpowiedź i rozmawialiśmy dalej.
I po wystawie
Do wystawy nie doszło. Wkrótce zmienił się zarząd organizacji, ministerstwo nie przyznało grantów na działalność, w prestiżowym, zabytkowym miejscu, w którym miała być moja wystawa, właśnie rozpoczął się kilkuletni remont. W dodatku czasopismo przestało się ukazywać.
Pozostała historia na temat tego, czym jest rysunek satyryczny.
A ty jak opowiedziałbyś na takie pytanie?
Rysunek satyryczny: (c) Szczepan Sadurski / Karykatury.com
Zobacz też:
> Rysunek, który stał się symbolem absurdu PRL-u
> Rysunki o budownictwie
